Terk edilmeyen evraktan çıkan kitap

30
kitap-kalip-1520776201

Emin Nedret İşli’nin son kitabı ‘Sahafnâme’ 37 yazı ve dört bölümden oluşuyor. Özenli baskısı, metni destekleyen görselleri, daha önce ortaya çıkmayan belge ve bilgilerle kitap tutkunları için başlı başına bir şölen sunuyor.

kitap-kalip-1520776201

ŞABAN ÖZDEMİR

Sahaf… Şimdilerde her ne kadar büyük çoğunluğunu sahaftan çok kitapçı diye anmak doğru olsa da hâlâ bu işi mukaddes bir emaneti bekler gibi ifa edenler yok değil.  Birçokları tarafından nostalji mekânı gibi görülse de kültür hayatımızın vazgeçilmezidir sahaf. Ali Emiri Efendi’ye ‘Divan ü Lugati’t-Türk’ü bir sahaf haber vermeseydi tarihimiz ne kadar eksik kalacaktı, bir düşünülsün.

Bir sahafa girdiğinizde zaman tüneline girmiş gibi olursunuz. Başka başka dillerde eski kitaplar, fotoğraflar, gazeteler, dergiler, efemeralar… Sizi alıp başka bir diyara götürür, başka bir zamana… Sadece sahaf dükkânındaki malzemeler değil, bizatihi sahafın kendisidir aslında o mekânı anlamlı hâle getiren. Hakiki sahaf, isminin yanında birkaç unvanın kısaltması olmayan bir âlimdir. Kitaplardan, kurumlardan, hocalardan öğrenemediğinizi ondan öğrenirsiniz. Vaktiyle Raif Yelkenci’nin bir edebi mahfil hâline gelen dükkânı hatırlansın.

Kitaplarla bu kadar çok iştigal eden bazı zümrelerin -özellikle kütüphanecilerin ve sahafların- yazmamasına ya da az yazmasına hayıflanmışımdır hep. İsmail Saib Sencer hâlâ bile bir menkıbe gibi anlatılan o muazzam bilgi birikimini yazmadan gitti. Raif Yelkenci, Yunus Emre etrafında yazdığı bir iki makaleden başka bir şey neşretmedi. Suyun başını tutan bu insanların yazmaması, kültür tarihimiz için büyük kayıp. Emin Nedret İşli… Sahaf sözcüğünün sözcüklerde olan olmayan bütün anlamlarının üzerinde toplamış kişidir. Çocuk yaşında yuttuğu kitap tozu ondan iflah olmaz bir hastalık hâline gelmiş; kırk yıldır sahaflık mesleğini icra etmesine vesile olmuştur. Elinden çok önemli koleksiyonlar, nadir kitaplar, efemeralar, belgeler geçmiş. Sahaflık sonuçta bir ticaret işi, sahaf da tüccar… Emin Nedret İşli ise sahaflık yaparken ilminin zekâtını yazarak veriyor.

Sahafnâme… Emin Nedret İşli’nin son kitabı… Kitabın alt başlığı muhteviyatı hakkında ipucu veriyor: ‘Bir Kitap Kurdunun Metruk Olmayan Evrakından…’ Kitap kurdu İşli’nin eline geçen kitaplar, belgeler, efemeralar üzerine yazdığı yazılardan oluşan çok keyifli bir kitap Sahafnâme… 37 yazı ve 4 bölümden oluşuyor. İlk bölüm Mazruf adını taşıyor ve çoğunlukla kültür tarihimizde önemli yeri olan insanların mektuplarından oluşuyor.  İlk bölümün ilk yazısında şaşırtıyor Sahafnâme. İbnülemin’in Orhan Veli hakkında yazdığı hiciv içerikli bir manzumeyi konu ediyor yazı. Cahit Sıtkı Tarancı’nın Feridun Fazıl Tülbentçi’ye yazdığı mektupta ise ‘Ziya’ya Mektuplar’da yer alan mektupların tadı var. Nahid Sırrı Örik’in Şevket Rado’ya yazdığı mektup matbuat âleminin vefasızlığını, Nahid Sırrı’nın yaşlılık döneminde çektiği sıkıntıları göstermesi bakımından ibretlik.

‘Sahafnâme’nin ikinci bölümü ‘Kitaphane’. Bu bölümdeki ilk yazı sansürün gadrine uğrayan ve toplatılan ilk dergi olan Cüzdan’a ayrılmış. Bu bölümdeki bir diğer yazı ise Avanzade Mehmed Süleyman’ın ‘Güzel Prenses, Saray Entrikaları’na ayrılmış. Artık kalmayan tefrika geleneği özellikle edebiyatımız için çok önemli. Çok hacimli bir çeviri roman tefrikasını tanıtması açısından bu yazı dikkatle okunmalı. ‘Gözden Kaçan Nâzım Hikmet Kitapları’ yazısının başlığı bile içeriğini anlatıyor. ‘Bektaşileri Kızdıran Kitap: Nur Baba’ ise Yakup Kadri’nin meşhur romanının Bektaşiler cenahındaki tenkidini konu ediniyor. Bu bölümdeki özellikle ‘Osmanlıca Bir Gecede Kalkmadı!’ yazısı ezber bozan cinsten… Harf Devrimi’nin bir gecede yapılmadığını, bunun daha önceden altyapısının hazırlandığını ‘Kör Kadı’ kitabı üzerinden delillendiren bir yazı. Sahafnâme’nin üçüncü bölümü ‘Portre’ adını taşıyor. Bu bölümde Reşat Ekrem Koçu’dan Hüsamettin Bozok’a, Neyzen Tevfik’ten Sami Paşazade Sezai’ye kadar birçok edebiyatçı ve kültür adamının biyografilerine katkı sağlayacak belgeler değerlendirilmiş.

Dördüncü bölüm ise ‘Efemera’… Bu bölümdeki ilk yazı İçtihat dergisi müessisi Dr. Abdullah Cevdet’in kütüphanesini konu ediniyor. Artık hayatımızın her anında yer alan telefon üzerine kitapların tanıtıldığı yazı da ilginç. Kitaplarla 40 yıldır hemhal olan bir sahafın kitap etrafındaki ürünlere de dikkat etmesi garipsenmeyecek bir durum olmalı. İşli, ülkemizdeki “İlk kitap ayracı kimin?” sorusuna cevap arıyor. Bir diğer yazıda ise bizde çok da yaygın olmayan “ekslibris” kavramı ve Türkiye’deki serencamı üzerine duruyor.

‘Sahafnâme’, özenli baskısı, metni destekleyen görselleri, daha önce ortaya çıkmayan belge ve bilgilerle kitap tutkunları için başlı başına bir şölen, kitabiyatın geniş bahçesinde yapılan bir gezi… Bu gezinin rehberi Emin Nedret İşli’ye tüm kitapseverler adına teşekkür ediyorum.

Karar

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here